Skip to content

Chương tám

HỌ KHÚC VÀ  DƯƠNG DIÊN NGHỆ

(905-938)

 

Năm 905 Khúc Thừa Dụ, nguyên là hào trưởng Chu Diên chính thức làm tiết độ sứ Tĩnh Hải quân. Ông rất mềm dẻo đối với nhà Đường phương bắc để đưa nước nhà đến độc lập. Nhưng rất tiếc, chỉ được hai năm thì ông bị bịnh qua đời. Năm 907 Khúc Thừa Hạo lên thay. Nối tiếp kế sách mềm mỏng của cha, nhưng trong thời của Khúc Thừa Hạo, 907 đến 917, thì tình hình có nhiều biến chuyển bất lợi.

Khi Chu Ôn tiếm ngôi nhà Đường vào năm 907 lập ra nhà Hậu Lương, ông ta muốn đặt nền đô hộ Tĩnh Hải quân trở lại như trước. Chu Ôn phong cho tiết độ sứ Thanh Hải quân (Quảng Tây, Quảng Đông, Nam Hải) là Lưu Ẩn kiêm chức tiết độ sứ Tĩnh Hải quân. Tuy nhiên trước sự khôn khéo và vững mạnh của Khúc Thừa Hạo thì Lưu Ẩn vẫn không có động tịnh gì. Trong khi ấy thì nhà Hậu Lương đóng đô ở Biện Châu bị nhiều quân phiệt cát cứ chống đối. Thời gian nầy lần hồi thành lập 10 nước nhỏ bao quanh Hậu Lương mà sử Tàu gọi là thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc. Thanh Hải quân mở rộng thành một tiểu quốc mới: Nam Hán. Nam Hán là một nước nhỏ trong Ngũ Đại Thập Quốc. Bấy giờ Lưu Ẩn đã chết và người em Lưu Nghiễm lên thay. Năm 917 Nghiễm bành trướng lãnh thổ, tức vị hoàng đế, đóng đô ở Phiên Ngung và không thần phục nhà Hậu Lương. Đó là Nam Hán Cao Tổ, và ông ta nghiễm nhiên coi Tĩnh Hải quân trực thuộc Thanh Hải quân khi xưa tức Nam Hán bây giờ. (năm 917 Lưu Nghiễm đặt tên nước là Đại Việt, đến năm 918 mới đổi qua Đại Hán. Tuy nhiên thường được gọi là Nam Hán để phân biệt với nhà Bắc Hán của Lưu Mân. Nước nhỏ phía bắc nầy cũng là một trong thập quốc)

Cùng trong năm 917 Khúc Thừa Hạo qua đời, người con là Khúc Thừa Mỹ lên thay làm tiết độ sứ Tĩnh Hải quân. Khúc Thừa Mỹ có đường lối cứng rắn hơn cha và ông nội. Ông không thần phục nước Nam Hán lân bang. Ông gọi triều đại của Lưu Nghiễm là triều đại “ngụy đình”. Năm 919 ông cho sứ về Biện Châu để xác nhận tước vị từ Chu Hữu Trinh, vua của nhà Hậu Lương. Việc nầy đã làm tình hình giữa Tĩnh Hải quân và Nam Hán căng thẳng. Hai bên cùng củng cố quân đội. Mùa thu năm 930 Lưu Nghiễm mang quân tấn công thành Đại La. Quân đội Tĩnh Hải quân chống cự không nổi, nhưng Khúc Thừa Mỹ nhất định không hàng. Cuộc chiến kịch liệt tiếp tục kéo dài. Kết quả thành Đại La, phủ Tống Bình và cả tiết độ sứ Khúc Thừa Mỹ đều rơi vào tay Lưu Nghiễm. Vị vua Nam Hán nầy cho bình định khu vực, và cử Lý Tiến làm tiết độ sứ trấn thủ thành Đại La. Riêng Khúc Thừa Mỹ bị dẫn về Nam Hán làm tù binh,  không rõ số phận của ông như thế nào ở tại vùng đất địch.

Lúc bấy giờ Dương Diên Nghệ là một lão tướng hưu trí ở Tư Phố, Ái Châu (Cửu Chân). Ông không có quân mang về kinh thành cứu giá làm ông rất đau lòng. Ông vốn là bộ tướng 3 đời của họ Khúc từ thời Khúc Thừa Hạo. Ông nhanh chóng kêu gọi các hào trưởng và quân lính toàn quốc chống lại Nam Hán. Trong số những người hưởng ứng lời kêu gọi nầy có Kiều Công Tiễn, một vị hào trưởng trẻ ở tận Phong Châu bên kia sông Hồng. Ông nầy còn được biết đến như là người con nuôi của Dương Diên Nghệ. Tháng giêng năm 931 phương nam đã có một lực lượng hùng mạnh, tháng ba cuộc bắc tiến bắt đầu. Nhờ cánh quân tây bắc của Kiều Công Tiễn, quân đội Dương Diên Nghệ mau chóng đánh tan quân phòng thủ Đại La. Lý Tiến, tiết độ sứ đương nhiệm, phải dẫn tàn quân chạy về Phiên Ngung cầu viện. Tháng 4 năm 931, Lưu Nghiễm cử Trần Bảo mang quân phục thù. Quân Trần Bảo chưa vào đến thành Đại La đã bị đánh tan tác, và Trần Bảo chết trong trận này.

Lão tướng Dương Diên Nghệ được quân lính và dân chúng thành Đại La tôn lên tiết độ sứ. Ông nhanh chóng củng cố Tĩnh Hải quân. Lúc nầy ở Biện Lương, đại thứ nhất Hậu Lương đã bị tiêu diệt bởi đại thứ hai là Hậu Đường. Vua đầu tiên của Hậu Đường là Lý Tồn Úc dời đô về Lạc Dương. Chính quyền Dương Diên Nghệ ở Đại La thông hiếu với Lạc Dương, và lạnh nhạt với Phiên Ngung của chính quyền Nam Hán. Ông kiến tạo một đất nước thái bình, hùng mạnh. Các nơi trọng yếu đều có tướng tài trấn nhậm. Đinh Công Trứ ở Trường Châu. Con trai Dương Tam Kha và con rể Ngô Quyền ở bản bộ họ Dương ở Ái Châu. Kiều Công Tiễn ở Đại La làm giám quân cho tiết độ sứ Dương Diên Nghệ. Trên đà phát triển thuận lợi như vậy, nhưng đến năm thứ 6 họ Dương gặp đại họa. Đó là năm 937, Kiều Công Tiễn làm phản. Vị con nuôi nầy đã giết Dương Diên Nghệ lấy quyền tiết độ sứ. Ngô Quyền và Dương Tam Kha hay tin lập tức kéo quân ra Bắc. Kiều Công Tiễn lo sợ nên cho người đi cầu viện Nam Hán. Quân Nam Hán chưa tới thì họ Kiều đã bị Dương Tam Kha giết chết.

 

Khúc Thừa Dụ đầu tiên tiết sứ
Đôi mùa thu Khúc Hạo lên thay
Bấy giờ non nước reo tự chủ
Vận hội đi lên vận hội này

Ngoài phương bắc chìm trong ngũ đại
Đường bại vong khai mở Hậu Lương
Xung quanh tiểu quốc như thuộc quốc
Mà cứ tranh nhau mộng bá cường

Cùng nòi bắc phương nam Nam Hán
Tiểu quốc nầy gốc gác họ Lưu
Lân bang Tĩnh Hải đường biên giới
Hà cớ xâm lăng để oán cừu?

Quân Nam Hán khó tranh phương bắc
Tràn chinh nam xâm chiếm La Thành
Ai người bỏ cuộc không chinh chiến
Chết ở nơi nào biển cỏ xanh

Tin sét đánh về xa Tư Phố
Tướng họ Dương u uẩn thành La
Ba đời họ Khúc đà tự chủ
Thì sá chi thân huống lọ là

Dương Diên Nghệ sa trường hãn kiệt
Từng nghe danh, Lưu Nghiễm dụ hàng
Thứ sử trêu ngươi người khinh bạt
Cất quân đi mà lấy giang san

Kế giặc không chùng lòng hận nước
Từ Ái Châu thẳng tiến bắc hà
Mang binh lính hành quân diệt Hán
Một thư hùng lấy lại Đại La

Thủ thành Lý Tiến không địch nổi
Một sớm Hán triều Nam Hán hay
Đưa quân tiếp viện quân Trần Bảo
Ai thắng ai thua trận chiến này

Dương Diên Nghệ ra thành đón địch
Tài đôi bên thử sức hùng binh
Ngọn giáo dân Nam reo tiếng gọi
Lưỡi kiếm Hán triều nhụt chí binh

Trần Bảo tha phương chết giữa trời
Giao Châu độc lập sóng triều khơi
Sáu năm tự chủ Dương tiết sứ
Nối tiếp người xưa Khúc Dụ ơi

Tiếc thay không phải ngoài dặm bắc
Mà nợ ân thù trong áo tay
Cỏ cây còn sống chờ độc lập
Người vội thiên thu mối hận này

Bộ tướng Phong Châu, Kiều Công Tiễn
Cớ sao lại giết được Dương công
Chỉ nhằm tiết sứ mà nên nỗi
Giọt máu nào đau giọt máu hồng

Công Tiễn cuớp quyền Dương Diên Nghệ
Ngày chưa qua mà đã lung lay
Muôn phương khắp xứ lòng công phẫn
Dẹp kẻ bội vong rửa hận này

Ngô Quyền một sớm trời chưa sáng
Kéo quân đi mà diệt soán ngôi
Họ Kiều thế yếu cầu Nam Hán
Quân viện chưa sang cuộc đã rồi

Công Tiễn chết dưới đường gươm báu
Dương Tam Kha thù nước thù nhà
Ngô Quyền tướng soái chinh phạt bắc
Một sớm mùa đông chiếm Đại La


<<  |  >>