Skip to content

Chương mười hai

NHÀ ĐINH:
CHẤM DỨT 100  NĂM TĨNH HẢI QUÂN

(968 – 979)

 

 

      Cuối năm 986 khi loạn 12 sứ quân đã dứt, Đinh Bộ Lĩnh kéo quân về Hoa Lư và ông xưng đế. Ông lấy tên hiệu là Đại Thắng Minh Vương Hoàng Đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, chọn Hoa Lư làm kinh đô, lấy niên hiệu là Thái Bình. Tên gọi Tĩnh Hải quân, chỉ dấu của một thời nô lệ, vĩnh viễn chấm dứt. Ông định phẩm triều nghi các hàng quan văn võ.  Nguyễn Bặc: định quốc công, Đinh Điền: ngoại giáp, Lưu Cơ: thái sư, Lê Hoàn: thập đại tướng quân. Trịnh Tú, Phạm Hạp, Phạm Cự Lượng đều là nội đình tướng quân văn võ. Đinh Liễn được phong làm Nam Việt vương. Các vị thượng quan nầy chuyên lo phần hành của mình xuống tới địa phương.

      Tuy nhiên nạn cướp bóc, và trả thù lẫn nhau vẫn chưa dứt. Thời hậu chiến của một chiến tranh nhiều phe phái vẫn còn lửa trong lòng những kẻ nặng tình phe nhóm. Nhà vua đặt ra hình phạt nặng với chảo dầu và hổ dữ, nhưng không có lần nào được dùng tới. Tự thân nhà vua tin tưởng vào tôn giáo có thể đem đến một xã hội an bình hơn. Lúc bấy giờ Phật Giáo đã có nhiều ảnh hưởng trong dân chúng, nhà vua thường mời thiền sư Khuông Việt về kinh đô hỏi chuyện quốc sự. Vị sư nầy có thể là Ngô Xương Tỷ con của thái tử Ngô Xương Ngập. Đối với phương bắc, tuy không thần phục nhà Tống, nhưng mỗi lần thăm viếng vẫn có cống biếu. Công việc nầy do Đinh Liễn và Trịnh Tú đảm trách. Về giao thương, vua nhà Đinh đúc tiền đồng và cho lưu hành. Đây là triều đại đầu tiên của nhà nước Việt Nam có hệ thống tài chánh và tiền tệ.

      Là một triều đại lập nên một nền móng cơ bản, tưởng sẽ kéo dài được lâu nhưng đã sớm gây ra những bất ổn để đi đến sụp đổ. Năm 974 hoàng hậu Dương Vân Nga sinh hoàng tử Đinh Toàn có tên húy là Đinh Tuệ. Năm 975 hoàng hậu Kiều Quốc(?), mẹ của Ngô Nhật Khánh, sinh hoàng tử Đinh Hạng Lang. Hai vị hoàng tử nầy đều nhỏ hơn hoàng tử Đinh Liễn khoảng 20 tuổi. Trong ba người họ, người ta đinh ninh rằng hoàng tử Đinh Liễn sẽ nối nghiệp cha, nhưng không phải như thế. Đến cuối năm 978, bất thần người con trai giữa Đinh Toàn được phong làm Vệ Vương, và người con út Đinh Hạng Lang được chọn làm thái tử. Hoàng tử Đinh Liễn Nam Việt vương vẫn giữ là Nam Việt vương. Cái quyết định của vua nhà Đinh làm triều thần sửng sốt.

      Người ta nói rằng đây là kết qủa vận động của Ngô Nhật Khánh để ông ta tiếm ngôi nhà Đinh qua con đường ấu vương và nhiếp chính. Vốn ông ta là anh em cùng mẹ với Đinh Hạng Lang. Tuy nhiên, chúng ta thử đọc lại bản kỷ toàn thư quyển 1 của ĐVSKTT, may ra tìm một nguyên nhân đích thực.  Ở đó sử gia Ngô Sĩ Liên cho biết: Năm 972 vua Đinh Tiên Hoàng sai Nam Việt vương Đinh Liễn sang thăm nhà Tống và đến năm 973 thì Liễn về. Sau đó vua Tống sai sứ sang phong cho vua Đinh Tiên Hoàng làm Giao Chỉ Quận Vương, Liễn làm Kiểm hiệu thái sư Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ An Nam đô hộ. Lời chế nói “Họ Đinh đời đời là vọng tộc gìn giữ được phương xa, chí hâm mộ phong hóa Trung Hoa, thường nghĩ đến nội phụ. Nay chín châu hợp nhất, miền Ngũ Lĩnh sạch quang, bèn trèo non vượt biển đến dâng đồ cống, khen người làm con biết giữ giữ lễ phiên thần. Vậy ban cho cha ngươi theo lối cắt đất phong tước, xếp phẩm trật cho vào hạng được cầm quân, được hưởng mức ‘tỉnh phú’. Như thế là để khen thưởng đức tốt của người già, há chỉ hạn chế trong điển chương thường lệ đâu?”. Qua lời chế đầy vẻ trịch thượng của Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn lúc bấy giờ, phải chăng vua Đinh thất vọng về việc đi sứ của người con. Đinh Liễn đã không có tiếng nói của một Đại Cồ Việt quốc gia, mà chỉ có tiếng nói của Giao Chỉ quận. Phải chăng ông đánh giá lại Liễn? Nếu giao đất nước cho người con nầy có khi trở thành nội thuộc phương bắc?

      Dù bằng nguyên nhân nào, quyết định của vua Đinh cũng như là nhát dao chém trên lưng vị con trai trưởng nầy. Đinh Liễn dồn hết sự thất vọng, nóng giận lên người em út có gương mặt sáng sủa Đinh Hạng Lang. Đầu năm 979, Đinh Liễn cho người giết người em út vừa nhận ngôi thái tử ấy. Triều thần chưa qua cơn sửng sốt thứ nhất chọn thái tử, thì đến cơn sửng sốt thứ hai giết thái tử. Họ chưa biết tình hình sẽ diễn tiến thế nào, thì cuộc chạy đua để dành ngôi vua tương lai chuyển qua một bước ngoặc khác.

      Bấy giờ còn lại chỉ có Đinh Liễn và Đinh Toàn. Trong khi mức thang điểm của Đinh Liễn xuống thấp thêm một bậc nữa, thì Đinh Toàn dĩ nhiên có nhiều cơ hội hơn. Hoàng hậu trẻ tuổi Dương Vân Nga đặt rất nhiều kỳ vọng vào đứa con trai 5 tuổi của mình. Bà chỉ dạy Đinh Toàn vừa ngoan ngoãn vừa tỏ ra “chững chạc” trước mặt vua cha nhiều hơn. Bà chăm sóc đứa con trai rất kỹ và bà cũng cân nhắc từng mỗi cử chỉ và lời nói của mình. Bà không khen hoặc chê khi Đinh Liễn dựng cột khắc kinh, và đến quy y với thiền sư Khuông Việt. Bà đủ khôn ngoan để không “a dua” theo một luồng dư luận trong triều là Đinh Liễn giả nhân nghĩa để che đậy hành vi độc ác. Bà tỏ ra là một mẫu nghi thiên hạ dù bà là hoàng hậu trẻ nhất (vua Đinh Tiên Hoàng đồng phong một lúc 5 hoàng hậu chứ không chia ra chánh cung và phi tần). Nhưng mọi sự ước đoán và mong đợi của bà đều không đúng. Một ngày tháng 9 năm 979 vua Đinh Tiên Hoàng thông tri cùng quần thần chọn Đinh Liễn ở ngôi thái tử.

      Dĩ nhiên hoàng hậu Dương Vân Nga thất vọng. Không biết có phải vì lòng thương con hay không, mà bà nghĩ phải tìm cách giành lấy quyền lực cho nó. Không để thời gian quá trễ, bà phải có ngay những người ủng hộ bà. Họ là ai? Người cha Dương Tam Kha đương ở Chương Dương chăng?, tứ trụ đại thần Điền, Bặc, Tú, Cơ chăng?  Bà dừng lại ở thập đạo tướng quân Lê Hoàn. Nhớ tới Lê Hoàn bà có cảm tưởng như một người thua bạc chợt nhớ đến một đồng tiền quí mà mình bỏ quên trong ngăn kéo. Và hơn thế nữa, nó là sự cất dấu chứ không phải bỏ quên.

      Bà nhớ cách đây 11 năm khi bà là cô gái 16 tuổi đứng trong rèm trúc nhà bà ở đất thực ấp Chương Dương. Cha bà đương tiếp hai người khách lạ, một già một trẻ. Bà không nghe rõ những chi tiết, nhưng bà biết họ đương nói về chuyện thành thân của bà. Bà đã được người cha nhắc tới một vị anh hùng Hoa Lư sẽ đến cầu hôn bà. Người trẻ tuổi phương phi ngoài kia có phải là vị anh hùng đó chăng? Được làm vợ người ấy thì có gì bằng. Rất tiếc, vị tướng trẻ tuổi ấy không phải là vị anh hùng Đinh Bộ Lĩnh mà cha bà đã chọn. Có một tâm trạng hụt hẫng thầm kín. Mười một năm qua, nó như một con sóng lặng thầm trong lòng bà, và bà cho đó là điều tự nhiên. Bà dễ dàng tha thứ chính mình. Thời bấy giờ nhà vua không có một hậu cung nghiêm ngặt, và ai cũng là hoàng hậu cả. Do đó hoàng hậu Dương Vân Nga tìm gặp thập đạo tướng quân Lê Hoàn không phải là việc khó. Tình cảm được nhắc lại một cách dè dặt, nhưng tỏ ra rằng thập đạo tướng quân cũng luôn luôn nhớ đến bà. Dù rằng con người tài hoa nầy đã có gia đình, nhưng mà đã sao. Hai người chỉ chiều theo tiếng lòng một cách chừng mực, vừa rộn ràng vừa qúy báu.

      Sự quan hệ của hai người Lê – Dương đưa đến cái chết của vua Đinh Tiên Hoàng và thái tử Đinh Liễn? Thật ra không có bằng chứng, nhưng để nói Đỗ Thích đã giết vua Đinh lại càng khó tin. Nhiều bí ẩn của lịch sử đã vĩnh viễn không bao giờ được đưa ra ánh sáng.  Theo ĐVSKTT thì Đỗ Thích, một vị quan nội thị, nằm mơ thấy sao rơi vào miệng tưởng rằng mình có số mạng làm thiên tử. Ông ta đã thừa lúc hai vị phụ tử vua Đinh say rượu trong một đêm ở ngự viên lầu rồi giết đi. Sau đó Đỗ Thích bị Định Quốc Công Nguyễn Bặc tức giận mà giết ngay khi vừa bị bắt. Đầu mối đi tìm sự thật về cái chết của cha con vua nhà Đinh bị tắt phụp. Ai đã cho Đỗ Thích một giấc mơ? Ai đã lợi dụng cái nặng tình huynh đệ của tướng Nguyễn Bặc? Đầu mối đã chết, thì chẳng bao giờ có câu trả lời đích thực. Nhưng, vụ án thí vua của Đỗ Thích cuối năm 979 được tô lên thành sự thật. Triều đại nhà Đinh coi như chấm dứt, dù rằng còn một ông vua Đinh Toàn.

      Vệ Vương Đinh Toàn mới 6 tuổi được đưa lên làm vua. Lê Hoàn được thái hậu nhiếp chính Dương Vân Nga chọn làm phó vương. Quyền hạn của vị phó vương rất lớn, ông tự do đi vào cấm cung của thái hậu bàn việc nước và ra lịnh cho quần thần. Đến lúc nầy thì Định Quốc Công họ Nguyễn đã biết mình giết lầm Đỗ Thích. Ông cùng Đinh Điền, Phạm Hạp rút lui khỏi triều đình về ẩn náu ở châu Ái. Ông vạch trần âm mưu của Lê Hoàn và Dương Vân Nga, kêu gọi nghĩa quân chống lại vị phó vương nầy. Trong khi đó, tại kinh đô Hoa Lư, phó vương Lê Hoàn “nhận lệnh” của ấu vương đi chinh phạt bọn “phản tặc” Nguyễn Bặc. Trên bờ sông Mã, một chiến trường đẫm máu xảy ra, nghĩa quân Ái Châu vì yếu thế đành tan rã. Hai vị anh hùng họ Nguyễn và họ Đinh của thời 12 sứ quân đành chết dưới tay của người đồng đội cũ. Riêng tướng Phạm Hạp cùng tàn quân chạy được đến hương Cát Lợi và không rõ tông tích. Chiến thắng của Lê Hoàn cũng cố cho triều đình ấu vương Đinh Toàn, nhưng chỉ trên bề mặt. Chưa đầy một năm sau, nhân sự uy hiếp xâm lăng của quân Tống, Lê Hoàn đoạt ngôi nhà Đinh một cách dịu dàng qua sự thông đồng của người tình Dương Vân Nga. Đó là một ngày đầu tháng 7 năm 980. Dĩ nhiên, vị vua 7 tuổi Đinh Toàn chẳng hề biết gì, ông trở thành phế vương từ ấy.

Non nước qua rồi dải tang thương
Tĩnh Hải quân khép lại tranh cường
Cổ Loa miếu mộ thành cổ tích
Hoa Lư từ ấy giữ triều cương

Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế
Xưng Thắng Vương. Tĩnh Hải mất tên
Đại Cồ Việt vang vang quốc hiệu
Hồn non sông thắp vọng miếu đền

Hậu đãi bạn hiền từ nối khố
Cùng tướng quân qui tụ về sau
Triều nghi định phẩm hàng văn võ
Dân Việt hoan ca những tháng ngày

Con trai, Đinh Liễn theo chinh chiến
Tước vị được phong Nam Việt vương
Tiền đồng được đúc thời gian ấy
Khởi bước giao thương khác lệ thường

Hai chàng hoàng tử sau Đinh Liễn
Đinh Tuệ là anh, kế Hạng Lang
Hạng Lang nhỏ tuổi phần em út
Sao được truyền ngôi để bẻ bàng?

Lầm lẫn nầy đây khởi tang thương
Mai sau tiếp tiếp dải đoạn trường
Xưa nay lập trưởng là lẽ đạo
Cơ sự nào đưa đến Thắng Vương?

Từ khi vua chọn Lang thái tử
Quần thần sửng sốt trước tin nhanh
Hạng Lang nhỏ lắm còn thơ dại
Có biết người anh dạ chẳng đành?

Đinh Liễn theo cha đi chinh phạt
Chưa kể dài năm phận con tin
Chưa hề phụ bạc ơn sinh dưỡng
Gan dạ bừng lên chẳng giữ gìn

Tội nghiệp người em thái tử ơi
Lưỡi gươm sáng quá kết cuộc đời
Giữa tình huynh đệ không vết đục
Mà máu cung đình rơi đã rơi

Nghe tin Đinh Liễn giết em trai
Nửa thương con nhỏ nửa thở dài
Cơn mê sực tỉnh mà đau xót
Giữa trần ai ai trách được ai

Nhà vua không trách con Đinh Liễn
Cũng chẳng phiền hà hậu tiếc con
Nước mắt ai kia pha máu lệ
Chảy thấm vào hồn đến héo hon

Hậu cung tự thủy dính ngai vàng
Nuôi mầm thái tử định giang san
Ai người buổi ấy lòng ngơ ngẩn
Mà thấy trong tim chút rộn ràng

Dương hậu cơ hồ dựa ấu nhi
Tranh ngôi thái tử kịp tức thì
Tìm người phù trợ thang mây ấy
Vận chút tình xưa để bước đi

Nhớ lần sính lễ ai mang đến
Tướng mạo phương phi tưởng Đinh công
Một người con gái trong mành trúc
Ánh mắt long lanh thẹn má hồng

Tình chỉ bén như không như có
Giữa Lê Hoàn, Dương thị cách ngăn
Chút duyên còn lại mùa xưa cũ
Tưởng phải phai đi hóa thường hằng

Đến khi Dương hậu có Đinh Toàn
Nhà Đinh đã được cả giang san
Vua Đinh trọng dụng người tài giỏi
Thập Đạo tướng quân chọn Lê Hoàn

Dương hậu thanh tân mùa xuân sắc
Mà vua Đinh nặng cựu vương phi
Nhu mì thanh sắc hơn lộng lẫy
Tranh đoạt âm thầm hậu cung phi

Từ khi Đinh Liễn giết em trai
Nỗi vui Dương hậu chợt kéo dài
Đinh Liễn mất đi phần ưu thế
Ngang ngửa Đinh Toàn để so vai

Bất ngờ Đinh Liễn lên thái tử
Sức ép nào đây đẩy hậu đi
Tình chăng? Hay chỉ vì ngôi vị?
Mà tạo nghi cung chẳng ai bì

Sử xanh có chép chàng Đỗ Thích
Đã giết vua Đinh ở ngự lầu
Giết luôn thái tử Đinh Khuông Liễn
Muôn đời nghi án sẽ về đâu?

Nguyễn Bặc giết phăng người “hành thích”
Hận phường bội phản đã thí vua
Ai vui toan tính, ai đồng lõa
Im lặng nhìn xem ngọn gió lùa

Lê Hoàn mượn một biến thành hai
Mượn hậu thương con nối nghiệp dài
Mượn luôn tình ý thời xuân sắc
Mà lấy giang hà không máu phai

Vệ Vương sáu tuổi lên cửu ngũ
Lê Hoàn nhiếp chính gọi phó vương
Soán nghịch xưa nay muôn ngàn cách
Thanh vi như thế dễ chuyện thường?

Đinh Điền, Nguyễn Bặc trung thần cũ
Phạm Hạp tướng quân dạ bất bình
Rút lui qui ẩn không tham chính
Một sớm mùa xuân dậy khởi binh

Lê Hoàn “nhận lệnh” của ấu vương
Chinh nam dẹp loạn ở chiến trường
Đâu bờ sông Mã chiều châu Ái
Ai nhớ nơi nầy bãi tang thương?


<<  |  >>