Skip to content

Chương 14/7

NHÀ LÝ
(1010 – 1225)

Đoạn bảy

LÝ THẦN TÔNG, VÀ VIỆC TRUYỀN THỪA

 

      Mùa xuân năm 1128, vua Lý Nhân Tông mất. Thái tử Lý Dương Hoán lúc ấy mới mười hai tuổi lên nối ngôi tức Lý Thần Tông. Suốt mười năm làm vua, ông không có để lại điều gì nổi bật. Chỉ có hai điều mà thoảng đâu đó người ta hay nói tới.

      Thứ nhất: Làm vua được một năm ông quyết định phong tặng cha mẹ ruột của mình làm thái thượng hoàng và hoàng thái hậu. Điều nầy có nghĩa tiên đế Lý Nhân Tông không có vị trí cao nhất trong lòng ông. Chuyện đúng sai, hiếu nghĩa của vua Lý Thần Tông được bàn tán kéo dài rất lâu đến những đời sau. Có nhiều người trách cứ ông, trong đó có sử gia Ngô Sĩ Liên, nhưng cũng có nhiều người đồng thuận.

      Thứ hai: Từ căn bịnh “ hóa hổ” của nhà vua đưa đến một giai thoại mang tính nhân duyên và nghiệp báo. Năm 1136, nhà vua mắc một căn bịnh về da làm khắp người ngứa ngáy. Nhà sư Minh Không đến chữa bằng cách châm cứu được khỏi, tuy nhiên mọi việc lại được thêu dệt thêm. Người ta nói rằng da của nhà vua mọc lông như lông cọp, ông trở nên hung hăng làm triều thần hoảng sợ. Họ bắt nhốt ông vào một cũi vàng để chờ sư Minh Không đến chữa trị theo một hẹn hò từ tiền kiếp.

      Theo đó thì 30 năm về trước, năm 1106, có hai vị tu sĩ trẻ có tên Từ Đạo Hạnh và Nguyễn Minh Không là hai bạn đồng môn. Sư Từ Đạo Hạnh có phép thuật và tiên đoán được vị lai. Một hôm ông hóa thành con hổ để hù bạn mình trong lúc đi dạo trên núi. Sư Minh Không biết bạn giỡn chơi, nhưng đó cũng là một giới phạm của người tăng sĩ. Sư Minh Không trách bạn, và sư Đạo Hạnh cũng biết đó là một lỗi sẽ gây nên hậu quả. Ông nói với bạn rằng: “vì chúng ta là bạn đồng môn, ba mươi năm sau xin ông cứu tôi. Lúc ấy tôi là vị vua và sẽ mắc cơn bịnh hóa hổ như tôi đã làm vừa rồi”. Mười năm sau, năm 1116, sư Từ Đạo Hạnh chết và đầu thai làm con trai của Sùng Hiền hầu và được đặt tên Lý Dương Hoán. Lúc nầy sư Minh Không đã là một thầy thuốc giỏi, và không bao lâu sau ông nổi tiếng là thần y. Do đó, khi vua Thần Tông mắc bịnh thì sư Minh Không đã biết đây là ai và tìm cách điều trị. Giai thoại nầy khó tin là thật, nó chỉ là những chuyện dân gian truyền miệng nhưng cũng được kéo dài rất lâu.

      Riêng sư Minh Không được nhà vua vời về triều phong làm quốc sư. Lúc nầy mới biết nhà sư nầy không những giỏi về y lý, mà còn biết cách đúc đồng. Từ năm 1137 đến 1138, sư Minh Không đã xây chùa Quỳnh Lâm ở Đông Triều và dùng đồng vụn để đúc tượng phật Di Lặc cao tới 20m. Đây là một trong An Nam tứ đại khí mà sau nầy bị giặc Minh phá huỷ.

      Vua Lý Thần Tông được sư Minh Không chữa khỏi căn bịnh về da, nhưng hai năm sau, năm 1138 ông cũng lâm trọng bịnh và qua đời. Sử không ghi lần nầy ông bị bịnh gì, chỉ xoay quanh về vìệc tờ di chiếu nhà vua sẽ ban ra chọn ai thay mình. Năm đó vua Thần Tông 23 tuổi, đã có bốn bà vợ và hai người con trai. Người vợ đầu tiên là một nàng hầu vô danh đã có với nhà vua một con trai được 5 tuổi. Không biết vì thân phận thấp hèn hay đã chết mà nàng hầu nầy không hề được nhắc tới. Tuy nhiên đứa con duy nhất của ông bà được chọn làm thái tử. Đó là thái tử Lý Thiên Lộc. Điều nầy trái với một luật bất thành văn của nhà Lý có từ triều vua Lý Thái Tông (thái tử phải là con của chánh hậu), nhưng vua Thần Tông vẫn giữ ý định của mình. Rất tiếc, ngôi vị nầy chỉ kéo dài đến khi vua Thần Tông băng hà năm 1138.

      Người vợ thứ hai là hoàng hậu Lệ Thiên, bà không có con nên không thấy sử nhắc đến, chỉ biết bà mang họ Lý. Người vợ thứ ba là phu nhân Cảm Thánh người họ Lê. Bà trẻ và đẹp đã sinh cho nhà vua một hoàng nam tên Thiên Tộ. Năm 1138 Thiên Tộ được 3 tuổi. Người vợ thứ tư là Phụng Thánh phu nhân, và là em ruột của Cảm Thánh phu nhân. Nếu nói người chị Cảm Thánh như một hoa hồng đang rộ nở thì người em Phụng Thánh quả là một nụ hồng. Bà vừa trẻ đẹp vừa mang hình ảnh của sự nguyên sơ.

      Bên cạnh thái tử Thiên Lộc và hoàng tử Thiên Tộ còn có một vị hoàng thân mà cơ hội tranh ngôi thiên tử cũng không nhỏ. Đó là hoàng thân Lý Dương Côn, cùng là con nuôi của vua Nhân Tông như vua Thần Tông. Năm 1138, hoàng thân Dương Côn 20 tuổi, ông chững chạc và tài ba được nhiều triều thần tin tưởng. Nếu đúng như ý của vua Thần Tông từ trước thì thái tử Thiên Lộc sẽ được làm vua, nhưng nếu tìm người anh minh để lèo lái đất nước thì hoàng thân Dương Côn là người xứng đáng.

      Nhưng, mọi sự đều không như thế. Hoàng tử 3 tuổi Lý Thiên Tộ được chọn. Cảm Thánh phu nhân tìm mọi cách đưa con mình lên làm vua. Bà cùng người em ruột Phụng Thánh vốn được vua yêu thương như là sùng kính, xin nhà vua lập di chiếu chọn Thiên Tộ. Đồng lúc ấy, Cảm Thánh phu nhân vận động vị quan có quyền hành nhất lúc bấy giờ là Đỗ Anh Vũ đứng về phe bà. Nguyên ông nầy là cậu ruột vua Lý Thần Tông và có họ hàng với cố thái úy Lý Thường Kiệt. Ông chỉ là quan cấm vệ nội thành nhưng lực lượng  của ông có thể làm nghiêng lệch cuộc tranh chấp ngôi thiên tử dường như đương xảy ra.

      Triều thần ủng hộ hoàng thân Lý Dương Côn e dè trước sức mạnh đang liên kết giữa vị quan họ Đỗ và nhị vị phu nhân họ Lê. Những người ủng hộ thái tử Thiên Lộc thì đã rút lui hoàn toàn. Họ không thể gặp được người đỡ đầu duy nhất cho thái tử là vua Lý Thần Tông, huống là mong một cơ sự lớn. Quanh nhà vua chỉ có hai vị phu nhân, thị vệ và các quan ngự y. Tất cả các vị nầy đã kéo dài mạng sống của ông thêm được sáu tháng nữa. Đến tháng 11 năm 1138 thì vua Lý Thần Tông băng hà, thọ 23 tuổi. Theo di chiếu lâm sàng thì thái tử Thiên Lộc bị phế truất, hoàng tử Thiên Tộ lên ngôi vua, và Cảm Thánh phu nhân quyền nhiếp chính.

Lý Dương Hoán trở thành vua Lý
Lúc non sông đang buổi thái hòa
Mười năm chết sớm theo duyên số
Độ tuổi đôi mươi chỉ hăm ba

Thần Tông trị nước trong an lạc
Cũng có đôi lần chống giặc Chiêm
Có đôi trách cứ từ nhân thế
Có một cơn đau khó cưỡng kìm

Nhà vua hóa hổ không là thật
Mà xót ngoài da hóa bực mình
Cây kim đã đợi từ tiền kiếp
Từ độ ân tình dịp đệ huynh

Ở đó nhà vua là Đạo Hạnh
Tiền thân bạn hữu với Minh Không
Lỡ trò hù bạn làm hổ dữ
Nghiệp báo về sau ắt tương đồng

Thần Tông một sớm truyền di chiếu
Ai sẽ ngôi cao chủ quân thần
Dương Côn dưỡng đệ người tài đức?
Triều thần nhiều lắm những tương thân

Hay là thái tử tên Thiên Lộc?
Con của hầu nhân phận thấp hèn
Người mẹ sử xanh không nhắc tới
Chưa từng nghĩ đến sự đua chen

Cơ sự như hồ hai chọn một
Nào hay số phận khỏi tầm tay
Cả hai bị đánh không còn dấu
Tiếng vọng về đâu cuộc chiến này

Lý Thiên Tộ cơ may đã sẵn
Con phu nhân Cảm Thánh quyền cao
Cháu nàng Phụng Thánh em Cảm Thánh
Vốn cũng phu nhân tại Lý trào

Nhị vị phu nhân còn trẻ quá
Tuổi độ đôi mươi sớm mất chồng
Cùng nhau vun đắp cho Thiên Tộ
Mà lựa lời khôn lấy non sông

Trong thì hầu cận vua sắp mất
Ngoài dựa quan triều nắm việc binh
Ai hay cung điện bao tình sử
Cảm Thánh đưa tay lấy sử tình


<<  |  >>