Skip to content

Chương 14/4

NHÀ LÝ
(1010 – 1225)

Đoạn bốn

LÝ NHÂN TÔNG, VÀ NGƯỜI MẸ Ỷ LAN

 

 

      Vua Lý Thánh Tông đột ngột băng hà năm 1072, lúc đó ông 49 tuổi. Thái tử Càn Đức con của nguyên phi Ỷ Lan mới 7 tuổi lên ngôi tức vua Lý Nhân Tông. Dĩ nhiên là phải cần người nhiếp chính, nhưng thật khó để chọn ai khi không có một di ngôn của tiên đế.  Từ đời Lý Thái Tông, ở hậu cung đã phân chia ngôi thứ và có luật lệ. Chánh hậu là người chủ trì ở hậu cung, và bà là đích mẫu của tất cả hoàng tử và công chúa trong triều. Điều nầy được hiểu rằng chánh hậu được làm nhiếp chính cho ấu vương khi tiên đế băng hà mà không có chỉ dụ. Tuy nhiên triều đình nhà Lý gặp phải những rắc rối. Người ta nghĩ rằng nếu có chiếu chỉ, thì vua Thánh Tông đã chọn nguyên phi Ỷ Lan. Bà thực sự tài giỏi đã từng làm lưu thủ kinh sư khi nhà vua chinh phạt Chiêm Thành. Đứng đầu nhóm người ủng hộ lập trường nầy là tướng Lý Thường Kiệt. Ngược lại, nhóm tể tướng Lý Đạo Thành lại ủng hộ đích mẫu Dương hoàng hậu. Ông thuyết phục cho mọi người hiểu rằng: Trong trường hợp nầy đích mẫu Dương hoàng hậu làm nhiếp chính đã trở thành luật.

      Đứng trước sự tranh giành, nguyên phi Ỷ Lan rút lui. Mọi người đều cảm tạ đất trời vì đã không có sự đổ máu. Một đàng là đích mẫu một đàng là mẹ ruột của ấu vương, mà mỗi bên kéo theo một đại thần nhà Lý. Vua Nhân Tông tôn đích mẫu họ Dương là Thượng Dương hoàng thái hậu giữ quyền nhiếp chính và thân mẫu Ỷ Lan nguyên phi được tôn làm Linh Nhân hoàng thái phi. Tuy nhiên, điều thuận thảo đó không được kéo dài.

      Một cuộc chỉnh lý xảy ra. Không tìm thấy một sử cũ nào nói về diễn tiến cuộc chỉnh lý nầy, nhưng theo ĐVSKTT thì 72 cung nữ và cả Dương thái hậu đều bị xử chết. Triều đình yên lặng như tờ, chấp nhận sự thay đổi. Linh Nhân hoàng thái phi trở thành Linh Nhân hoàng thái hậu nắm quyền nhiếp chính. Tể tướng Lý Đạo Thành bị giáng xuống đi làm tả giám nghị đại phu ở tận châu Nghệ An. Không thấy ai trách nhà vua 7 tuổi. Thực sự ông không biết. Người ta đương chờ xem người mẹ đứng sau lưng đang làm gì. Linh Nhân thái hậu thực sự là người đảm lược việc nước, làm người ta quên đi một vết mờ tội ác. Qua năm sau, bà nhân danh nhà vua mời Lý Đạo Thành về lại triều đình. Chức thái phó bình chương quốc quân trọng sự được giao cho vị tể tướng vừa trải qua những ngày thất sủng. Trong lúc ngoài biên cương, hoàng thái hậu Linh Nhân đặt trọng trách lên vai tướng Lý Thường Kiệt. Cả hai vị lão công thần nầy ra sức giúp vua Lý Nhân Tông không thể nào thiếu sự khôn ngoan lèo lái của bà hoàng thái hậu trẻ tuổi.

Càn Đức lên ngôi khi cha mất
Vừa tròn bảy tuổi, Lý Nhân Tông
Nhiếp chính trao ai mà sinh loạn
Hậu cung sớm tối dạ bất đồng

Thái sư ủng hộ Dương thái hậu
Tướng nam chinh phù trợ Ỷ Lan
Hai đàng phi, hậu thời vua trước
Âm thầm đoạt vị định an bang

Đạo Thành giở sách trình ra luật
Ỷ thái phi tôn trọng chánh cung
Dương thái hậu tạ trời nhiếp chính
Mực chưa khô mà gió bão bùng

Cung triều còn lắm điều oan khuất
Lúc ấu quân tuổi nhỏ thơ ngây
Ngàn năm văn sử không hề lập
Người có nghe không uẩn khúc nầy?

Đất trích thái sư về xa thẳm
Oan khiên thị nữ chết trong tù
Chết luôn nhiếp chính Dương thái hậu
Hờn còn u uất mãi nghìn thu

Nhà Lý may thay vận vẫn còn
Không vì tranh đoạt chốn triều son
Không vì ấu chúa mà nghiêng ngửa
Triều Lý Nhân Tông rạng nước non

Ỷ Lan thái hậu tài trị nước
Mời Đạo Thành về lại nếp xưa
Ngoài quan giữ nước giao Thường Kiệt
Trong nội phù vua kiến thức thừa

Nhân Tông khôn lớn thành minh đế
Khôn khéo dụng tài trị nước yên
Văn quan quốc giám thêm khoa cử
Võ bị nhờ tay phụ quốc hiền


<<  |  >>